Hedef belirleme: dileğe dönüşmeyen, kıpırdayan küçük hedefler

Büyük hedefler yazıldıkları gün iyi hissettirir. Sonra hafta başlar, hedefin bir sonraki adımı yoktur ve sessizce bir dileğe dönüşür. Ay sonunda yaklaşıp yaklaşmadığından emin olamazsın; bu belirsizlik de hedefi düşünmeyi bırakmayı kolaylaştırır.

İyi hedef belirleme, hedefin kıpırdadığını görebilmekle başlar. Bu yazı ilerlemeyi takip etmenin iki dürüst yolunu, son tarihin nasıl seçileceğini, görevlerin hedefi nasıl yürüteceğini ve tarih gelince ne yapacağını anlatıyor.

Büyük hedefler neden dileğe dönüşür

Hedeflerin çoğu üç nedenden biriyle durur:

• Sıradaki adım yok. “Forma gir” ya da “kitap yaz” salı günü ne yapacağını söylemez.
• İlerleme görünmüyor. Hedefin kıpırdadığını göremezsen emek bir yere gitmiyormuş gibi gelir.
• Ya hep ya hiç bir son. Tek bir tarihte ya tutan ya tutmayan bir hedef, arada sana işe yarar hiçbir şey vermez; sonunda da kötü bir his bırakır.

Küçük hedefler üçünü de çözer. Küçük, iddiasız demek değil. Bu haftanın emeğinin hedefin üzerinde görünmesi demek.

Hedef ilerlemesi iki yoldan takip edilir

İki tür hedef var ve farklı ölçüler isterler.

	Görevleriyle	Koyduğun sayılarla
Neye uyar	Bir iş: proje, taşınma, rapor	Sayılabilen bir sonuç: sayfa, koşu, kilo
İlerleme ne demek	Görevlerinin ne kadarının bittiği	Her sayının başlangıcından hedefine ne kadar gittiği
Örnek	“Yeni eve taşın”	“Bu ay 300 sayfa oku”

Hangisi, emin değil misin? Adımları sıralayabiliyorsan görevleriyle, bir şey sayacaksan sayılarla takip et. Her gün tekrarladığın yürüyüş ya da bir bardak su gibi bir alışkanlık çoğu zaman hedeften çok rutine uyar; bkz. kötü günlere dayanan rutinler.

Görevleriyle takip

Bir iş için kaç görev gerekeceğini çoğu zaman bilemezsin. O yüzden tahmin etme. Şimdi görebildiğin adımları yaz, yenileri çıktıkça ekle.

Diyelim “Yeni eve taşın” sekiz görevle başladı ve üçünü bitirdin: çubuk yüzde 38 gösterir. Sonra internet aboneliğini nakil ettirmen gerektiğini hatırlarsın. Artık dokuz görev var ve üçü bitti: yüzde 33. Çubuk geri gitti ama ters giden bir şey yok. İşin gerçek boyu ortaya çıkıyor; bilmek istediğin de tam olarak bu.

Sayılarla takip

Sayılabilen bir sonuç için hedefe bir ile üç sayı ver; her biri bir başlangıçtan bir hedefe gider. Çoğu zaman bir tanesi yeter. Üç bol bol yeter; daha fazla sayı hedefi takip etmeyi kolaylaştırmaz, zorlaştırır.

Bazı sayılar, araçların bağlıysa senin yerine sayılabilir: okunan sayfalar, hedefin görevlerinde geçen dakikalar, bir rutinin kaç kez yapıldığı. Tartıdaki kilo gibi diğerlerini değiştikçe elle güncellersin.

Bir örnek: bu ay 300 sayfa okumak istiyorsun. Günde 20 dakika, saatte yaklaşık 40 sayfa okursan günde 13 sayfa civarı eder; 30 günde aşağı yukarı 400 sayfa. Hedef gerçekçi, üstelik payı var. Günde yalnızca 10 dakika okuyabilirsen 200 sayfa civarında kalırsın. Bunu ayın otuzunda değil, üçünde bilmek daha iyi.

Son tarih nasıl seçilir

Dört seçeneğin var: bu hafta, bu ay, seçtiğin bir gün ya da ucu açık.

• Bir gün seç, gerçek bir son tarih varsa: bir yolculuk, bir sınav, bir teslim.
• Bu hafta ya da bu ay, küçük ve tekrarlanabilir hedefler için iyi çalışır.
• Ucu açık, gerçek bir son tarih yoksa doğrusu budur. İş bitince hedefi kapat.

Hedefin bir tarihi varsa iki çubuğu karşılaştır: işin ne kadarı bitti ve sürenin ne kadarı geçti. Sürenin yarısı geçmiş, işin dörtte biri bitmişse bunu ayar yapacak kadar erken görürsün.

Hedefi görevler yürütsün

Hedef kendiliğinden olmaz; gerçek günlerdeki görevler olur. Bu yüzden her açık hedefin bu hafta için en az bir açık görevi olmalı. Bir görevi planlarken onu ilerlettiği hedefe bağla.

Bir hedefin açık görevi yoksa düzeltilecek en faydalı şey odur. Bu hafta için küçük, beş dakikada başlayabileceğin türden bir görev ekle. O bile zor geliyorsa işe başlayamamak: neden donuyoruz ilk adımı nasıl küçülteceğini anlatıyor.

Son tarih gelince ne yapılır

Tarih yaklaştığında ya da geçtiğinde hedefin bir nota değil, bir karara ihtiyacı var. Üç dürüst seçeneğin var:

1. Süre ver: bir hafta, bir ay, yeni bir gün ya da ucu açık.
2. Tamamlandı say, her sayıya ulaşmamış olsan bile. İyi bir hedefin yüzde yetmişi gerçek bir sonuçtur.
3. Beklemeye al. Öncelikler değişir. Beklemeye almak da bir karardır.

Hangisini seçersen seç kısa bir not yaz: ne işe yaradı, neyi değiştirirdin. Bir sonraki hedefi daha iyi yapan o nottur.

Hedef belirlerken sık yapılan hatalar

• Aynı anda çok fazla hedef. Üç açık hedef ilgi görür. On tanesi vicdan azabı yaratır.
• Görevi olmayan hedefler. Bu haftanın listesinde onu ilerleten bir şey yoksa ilerlemiyordur.
• Yanlış şeyi saymak. Bölüm sayısıyla ölçülen “kitap yaz”, haftalardır yazmadığını gizleyebilir. Yazmaya ayrılan dakikaları saymak daha dürüst olabilir.
• Geri giden çubuğu gerileme sanmak. Yeni görevler, işin gerçek boyu hakkında bilgidir.

Time Kit hedeflerini nasıl kıpırdatır

Time Kit içinde bir hedef ya görevleriyle ya da koyduğun sayılarla ilerler. Okunan sayfalar, görevlerinde ölçülen dakikalar ve rutin tekrarları bir sayıyı kendiliğinden ilerletebilir; diğerlerini elle girersin. Her çubukta sürenin ne kadarının geçtiğini gösteren ince bir çizgi vardır. Görev satırına “+kelime” yazmak görevi bir hedefe bağlar; hedef kartında sıradaki açık görev hep bir düğme uzaktadır. Son tarihe yaklaşınca ve tarih geçince Bugün sayfası bir not gösterir; hedefe süre verebilir, tamamlandı sayabilir ya da beklemeye alabilirsin. Kit ne kadar ilerlediğini söyler, asla kaçırdığını söylemez.