Kredi kartı ve kredi borcu kapatma: çığ mı, kartopu mu

Bir kredi kartın, bir taşıt kredin, belki bir ihtiyaç kredin var ve hepsinden kurtulmak istiyorsun. Okuduğun her yazı aynı şeyi tartışıyor gibi: çığ yöntemi mi, kartopu yöntemi mi? İnsanlar ikisini de tuttukları takım gibi savunuyor.

İki yöntem de işe yarar ve neredeyse her şeyleri ortaktır. Yalnızca tek bir seçimde ayrılırlar: fazladan paran önce hangi borca gidecek. Bu yazı ikisinin nasıl işlediğini anlatıyor, aynı üç borç üzerinde ikisini de deniyor ve gerçekten sürdüreceğin borç kapatma yöntemini seçmene yardım ediyor.

Çığ ve kartopu yöntemi nasıl işler

İki yöntem de aynı üç kurala uyar:

1. Her ay bütün asgari ödemeleri ve taksitleri öde. Hiçbir borç ihmal edilmez.
2. Bütün fazla parayı tek bir borca koy: hedef borca.
3. Hedef kapanınca onun aylık ödemesini fazlaya ekle ve sıradakine geç. Bir sonraki borca giden tutar her seferinde büyür; kartopu adı buradan gelir.

Tek fark hedefin nasıl seçildiği:

• Çığ: önce en yüksek faizli borç. En pahalı para önce kapandığı için toplam faiz her zaman en azdır.
• Kartopu: önce en küçük bakiye. Genelde biraz daha pahalıdır ama ilk borç daha erken biter ve pek çok kişi o erken kazanç yüzünden devam eder.

Kredi kartı faizi: aylık oranı yıllığa çevirmek

Türkiye’de kredi kartı ve kredi faizleri çoğunlukla aylık ilan edilir. Borçları kıyaslamak için hepsini aynı dile çevir. Basit yol: aylık oranı on ikiyle çarp. Aylık %4,25 yaklaşık yıllık %51, aylık %3,5 yıllık %42, aylık %2,5 yıllık %30 eder. Faiz her ay bakiyeye eklendiği için gerçek yıllık maliyet biraz daha yüksektir ama sıralama için bu yeter.

Bir not daha: kredi kartında asgari ödeme dönem borcunun belli bir yüzdesidir ve borç azaldıkça o da azalır. Asgariyle yetinmek borcu uzatır. Aşağıdaki örnekte kart için sabit bir aylık ödeme varsayıyoruz.

Üç borçlu bir örnek

Üç borcun olsun ve asgari ödemelerin ve taksitlerin üstüne ayda ₺5.000 ödeyebiliyor ol:

Borç	Bakiye	Yıllık faiz	Aylık ödeme
Kredi kartı	₺40.000	%51	₺8.000
İhtiyaç kredisi	₺25.000	%42	₺3.000
Taşıt kredisi	₺180.000	%30	₺9.000

Çığ önce kartı hedefler (%51). Kartopu önce ihtiyaç kredisini hedefler (₺25.000). Faiz her ay eklenerek ay ay sonuç:

	Çığ	Kartopu	Yalnız asgari ve taksit
İlk kapanan borç	4. ay (kart)	4. ay (ihtiyaç kredisi)	6. ay
Borçsuz	12. ay	12. ay	29. ay
Toplam faiz	₺42.836	₺43.200	₺83.669

Üç şey göze çarpıyor.

Birincisi, çığ burada yalnızca ₺364 tasarruf ettiriyor. Kartın aylık ödemesi zaten yüksek olduğu için iki yöntem çok yakın sonuç veriyor.

İkincisi, iki yöntemde de ilk borç dördüncü ayda kapanıyor; kartopunun erken kazanç avantajı bu örnekte küçük. Bakiyeler ve oranlar farklı olunca bu fark açılır.

Üçüncüsü ve en önemlisi: yöntem, ayda ₺5.000 fazladan çok daha az önemli. Yalnızca asgari ve taksitleri ödemek borçsuz kalmayı on yedi ay geciktiriyor ve yaklaşık ₺40.000 fazla faiz ödetiyor.

Hangisini seçmeli

Kendine iki soru sor.

Faiz oranların birbirinden ne kadar uzak? Bir borç yıllık %50, diğerleri %10 civarındaysa çığ çok şey kazandırabilir ve ona karşı çıkmak zordur. Oranlar yakınsa kartopunun maliyeti küçüktür.

Daha önce seni ne durdurdu? Borç planlarına başlayıp bıraktıysan asıl kısıtın aritmetik değil, motivasyondur. Kartopunun erken kazançları tam bunun için var. Başlayınca istikrarlıysan çığı seç.

Her iki durumda da seçim geri alınabilir. Gelecek ay değiştirsen hiçbir şey bozulmaz, çünkü iki yöntem de bütün asgarileri ödemeye devam eder.

Taksitli kredide ara ödeme

Kredi kartında fazlayı istediğin zaman ödeyebilirsin. Taksitli bir krediye fazladan ödemek ise ara ödeme ya da erken kapama demektir ve bankaya göre koşulları değişir: kalan anapara düşer, taksit tutarı ya da vade yeniden hesaplanır, bazen bir erken ödeme ücreti çıkar. Bir krediyi hedef seçmeden önce bankana bu koşulları sor.

Fazladan parayı nereden bulmalı

Fazla para iki yöntemi de çalıştıran şeydir; ay sonunda ne kalırsa değil, bütçende bir kalem olmayı hak eder.

• Kullanmadığını iptal et. Aboneliklerin yıllık maliyeti yazımız nasıl bulacağını anlatıyor.
• İkramiyelere ve iadelere görev ver. Gelmeden önce hangi borca gideceğine karar ver.
• Planla ödeme planını eşle. Bütçen borca ayda ₺20.000 ayırıyor ama ödeme planın ₺25.000 varsayıyorsa plan kurgudur. İkisini eşitle.

Borç kapatırken sık yapılan hatalar

• Eskiyi öderken yeni borç eklemek. Kart hâlâ kullanılıyorsa bakiye düşmez. Hedefken kartı kenara koy.
• Acil durum fonunu tamamen atlamak. Hiç tampon yoksa bir sonraki araba tamiri yine karta gider. Önce küçük bir fon, planın geri kaymasını önler. Acil durum fonu ve birikim oranı yazımıza bak.
• Biten kampanyaları unutmak. Faizsiz taksit ya da düşük faizli dönem bilinen bir tarihte biter. O tarihi plana koy.
• Kartta yalnızca asgariyi ödemek. Asgari ödeme borcu yıllarca canlı tutacak şekilde hesaplanır.

Ödemeler faizi bile karşılamıyorsa hiçbir yöntem borcu kapatmaz. Bankanla yapılandırma seçeneklerini konuşmanın zamanı odur.

Money Kit bu işi nasıl kolaylaştırır

Money Kit içindeki Borçlar sayfasında her kartı ya da krediyi bakiyesi, yıllık faiz oranı ve asgari ödemesiyle eklersin, çığ ya da kartopunu seçersin ve aylık fazlayı yazarsın. Kit borçsuz kalacağın ayı, ödenecek faizi ve yalnız asgariye göre ne kadar faiz ve kaç ay kazandığını hesaplar. Bir grafik borcunu ay ay yalnız asgari çizgisiyle karşılaştırır, ödeme sırası tablosu her borcun kapanacağı ayı gösterir. Bütçen borca ödeme planının varsaydığından farklı bir tutar ayırıyorsa sayfa bunu söyler ve ikisini eşleyebilir. Bunlar senin girdiğin rakamlardan yapılan projeksiyonlardır, tavsiye değildir.