Acil durum fonu nasıl hesaplanır: kaç aylık gider yeterli

Acil durum fonuna herkes hak verir ama boyunu kimse bilmez. “Kara gün için biraz para kenarda dursun” ne kadar, nereden sayılacağı ve ne zaman yeterli olduğu hakkında hiçbir şey söylemez. Böylece belirsiz bir niyet olarak kalır; araba tamiri, kombi arızası ya da iki iş arasındaki boşluk ise kredi kartına düşmeye devam eder.

Bu yazı işi somutlaştırıyor. Acil durum fonunu lira olarak değil ay olarak hesaplayacak, birikim oranının oraya ne kadar hızlı varacağını nasıl belirlediğini görecek ve aradaki farkı bütçene koyabileceğin aylık bir tutara çevireceksin.

Acil durum fonu neden ayla ölçülür

Tek başına bir lira tutarı bir şey söylemez. ₺150.000 bir kişi için birkaç ay, kalabalık bir hane için birkaç hafta eder. Asıl bilmek istediğin şu: gelirim yarın kesilse zorunlu giderleri ne kadar süre ödeyebilirim?

Bu yüzden işe yarayan birim zorunlu giderlerin kaç ayı olduğudur. Üç ila altı ay yaygın aralıktır. Şu durumlarda daha yükseğini hedefle:

• gelirin düzensizse, örneğin serbest çalışıyor ya da prim alıyorsan,
• bütün hane tek gelirle dönüyorsa,
• işini yeniden bulman uzun sürecekse.

Yüksek enflasyonda ay birimi bir avantaj daha taşır: lira tutarı aynı kalırken karşıladığı ay sayısı sessizce düşer. Ayla izlemek bunu görünür kılar.

Acil durum fonu nasıl hesaplanır

Birinci adım: bir aylık zorunlu gider ne kadar?

Zorunlu giderler, zayıf bir ayda bile ödemek zorunda olduklarındır:

• market, ulaşım, telefon gibi günlük harcamalar,
• kira, aidat, elektrik, doğalgaz, sigorta gibi faturalar; düzensiz giderlerin aylık payı dahil,
• borçların asgari ödemeleri ve kredi taksitleri.

Akıldan tahmin etme. Son üç ayın gerçek harcamalarının ortalamasını al. Diyelim ki ayda ₺58.000 çıkıyor.

İkinci adım: neyi sayabilirsin?

Birkaç gün içinde ulaşabileceğin nakdi say: birikim hesapları, evde kenara konmuş para, döviz nakit varsa bugünkü kurla. Altını ve hisseyi dışarıda bırak. Değerli olabilirler ama tam ihtiyaç duyduğun gün düşmüş olabilirler ve aceleyle satmak, kötü bir haftayı zarara çevirmenin yoludur.

Nakdin nerede duracağı senin kararın; burada bir yatırım önerisi yok. Tek ölçüt, ihtiyaç anında hızla ulaşabilmen.

Diyelim ki birikimlerinde ₺145.000 nakit var.

Üçüncü adım: böl

₺145.000 ÷ ₺58.000 = 2,5 ay. Acil durum fonun bugün, önemli olan birimle bu kadar.

Dördüncü adım: farkı bul

Altı aylık hedef 6 × ₺58.000 = ₺348.000. ₺203.000 eksiğin var. Ayda ₺15.000 ile yaklaşık 14 ay, ayda ₺20.000 ile yaklaşık 10 ay sürer.

Birikim oranı: her şeyi değiştiren alışkanlık

Birikim oranı, gelenin ne kadarını tuttuğundur: birikime giden para bölü gelir.

₺120.000 gelen ve ₺18.000’i birikime giden bir ayda oran %15’tir. Ayda ₺6.000 daha birikime ayırmak oranı %20’ye çıkarır.

Oran herhangi bir getiriden daha önemlidir, iki nedenle. Ne kadar hızlı biriktireceğini belirler ve ne kadarla yaşayabildiğini gösterir. %20 biriktiren bir hane gelirinin %80’iyle yaşıyordur; bir şok onu daha az sarsar.

Birikim oranı	Genelde ne anlama gelir
%10’un altı	Tek bir sürpriz fatura bir yılın birikimini silebilir.
%10–20	Birikiyor ama yavaş. Küçük değişiklikler burada hızla görünür.
%20 ve üstü	Yaygın bir eşik. Fonlar ve hedefler gözle görülür hızda ilerler.

Bir ayrım önemli: biriktirmeyi planlamak biriktirmek değildir. Bütçe birikime ₺18.000 diyor ama gerçekte ₺12.000 gittiyse oranın ₺12.000 üzerindendir. Gerçekten yer değiştiren parayı say.

Acil durum fonunu bir hedefe çevirmek

Hedef bir tutar ve bir aydır. Eksik kalan tutarın kalan aylara bölümü, her ayın payıdır.

Yukarıdaki fon için: ₺203.000 eksik, on dört ay var, yani ayda yaklaşık ₺14.500. Bu tutarı bütçene birikim kalemi olarak koy, tıpkı kira gibi. Hedef böylece planın yanında bir dilek değil, planın parçası olur.

İlerlemeni başladığın günden çizilen düz bir çizgiyle kıyasla. Gerideysen yetişmek için ayda ne kadar gerektiğini bilirsin. Enflasyon zorunlu giderleri artırdıkça hedef de büyür; birkaç ayda bir hedef tutara yeniden bakmak bu yüzden önemli.

Acil durum fonunda sık yapılan hatalar

• Birikim fonlarıyla karıştırmak. Kasko gibi bilinen bir fatura acil durum değildir. Güvenlik ağını boşaltmasın diye bir birikim fonuna aittir.
• Yatırımları güvenlik ağı saymak. Onlar uzun vade içindir. Fon kötü bir günde orada olmalı.
• Hedefi lira olarak sabitlemek. Enflasyon karşısında sabit tutar her ay biraz küçülür. Ay olarak izle.
• Fon için borç ödemelerini durdurmak. Asgarileri ödemeye devam et. Pahalı borcun varsa önce küçük bir fon, sonra odaklı bir borç kapatma çoğu zaman iyi işler; çığ mı kartopu mu yazımıza bak.
• Kullandıktan sonra doldurmamak. Fonu kullandıysan yeniden doldurmak sıradaki hedeftir.

Money Kit bu işi nasıl kolaylaştırır

Money Kit içinde Acil durum fonu hedefi, bir ayın yaşamaya ne kadara mal olduğunu son üç aydan hesaplar; günlük harcama, faturalar ve borçların asgari ödemeleri dahil. Birikim defterlerindeki ya da seçtiğin tek bir defterdeki nakdi buna böler; altın ve hisse dışarıda kalır. Kaç ayın karşılandığını ve kaç ay kaldığını gösterir. Bir birikim hedefi tutarı ve ayı aylık bir paya çevirir ve kit bunu planına koyabilir; bir hedefi Genel Bakış’a sabitleyebilirsin. Para koçu birikim oranını birikim kalemlerine gerçekten girilen tutardan sayar; biriktirmeyi planlamak ile biriktirmek ayrı kalır.